Apartman Politikası ( Apartment Policy )

Apartman Politikası mekansal ilişkilerin değişen koşullara göre uygulandığı stratejik bir politikadır. Yakın Tarihte Stalinka denilen Sovyet Toplu Konutları gibi, bir ulusun hızlı ve ucuz bir şekilde optimizasyonunun kollektif bir şekilde mimariye ve çevreye adaptasyonu idi. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=446&RecID=5948 . Betonarme tuğlalardan yapılan Hruşçokha evleri, Leningrad Hoteli ve diğer ihtişamlı ve kasvetli yapılar bunların örnekleri arasında yer alır.

Ülkenin coğrafi ve nüfus ölçekli girift yapısı ile de çok bağlantılı bir durum bu tarz konseptler. Özellikle bu dönemde, birleşik ve homojen toplum tasarımının kasvetli görüntüsünü temsil eden Sovyet mimarisi ülkenin gücünü vurgulayan sembolik öneme de sahipti.

Soğuk Savaş döneminde özellikle Doğu Avrupa ve Rusya’da gördüğümüz bu apartmanların insanların ruh halleri üzerinde büyük bir etkisi oldu. Dostoyevski’nin psikolojik tahlil ve gözlemleri mimarinın edebiyata yansıyan özelliğidir. Apartman kültürünün biçimlendiği Rus coğrafyasında mimarinin gerilim dolu dramatik bir havası vardır. Batı’da bazı akademilerde o dönemden örnekler verilerek mimarinin toplumsal hafıza da nasıl etkili olduğundan bahsedilir. Mimarinin bireylerin karakterlerini ve toplumsal etkileşime yansımaları özellikle araştırma konusu olmuştur. Jordan B.Peterson‘ın Harvard Üniversitesi‘nde öğrencilerine Dostoyevski’den ilk büyük modern psikolog olarak bahsettiğini biliyoruz.

Brutalist Mimarinin yansıması olan ve Moskova’da bulunan Tulskaya Caddesi Konut Projesi

Apartman Politikası: Kültürel Geçirgenlik Ve Isı Haritası

Özellikle Doğu Avrupa ve Orta Doğu’ da oldukça yaygın olan apartman kültürü toplumların kültürel etkileşim tarzlarını da şekillendirmiştir. Komşuluk ilişkileri , yakın olmak, tanımak, haber almak ve kimi zaman da kolektif huzur için müdahalede bulunmak gibi tanımlar bu toplumlarda oldukça yaygın kullanılan tarihsel kavramlardır. Bugün bu coğrafyalarda bulunan belli ülkelerin politikası hakkında hangi kelimelerin tarihsel süreçte yaygın kullanıldığına dikkat etmeliyiz.

Diğer yandan ülkelerin sınırları coğrafyanın kılcal damarlardır. Bu kılcal damarlardaki ısı haritaları ve akışkanlık, etkileşim tipine dair belirli veriler sunar. Bu alanlarda oluşabilecek tıkanmalar semptomatik huzursuzluğun belirmesine yol açar. Stratejik hatalar ve düzensizlik yüzünden sınırın içindeki kaos kolayca sınırın öbür tarafına yayılabilir.

Bu coğrafyaların kültürel geçirgenliği ve politik ekonomiğinde oluşan çözülmeler sınırlardan taşarak tüm bedene ( Ülke Sınırlarına) sirayet edecek hale gelir. Coğrafya ne kadar parçalı ve girift olursa olayların sıcaklık seviyesinin hissedilmesi de o kadar yüksektir. Bu sıcaklık dalgasına yeterince açıksanız kontrol kaybının ve çatışmanın ayak seslerini o kadar yakından işitebilirsiniz.

Soğuk savaş döneminde analist ve stratejistlerin kullandığı Preemptive Deterrence (Önleyici Caydırıcılık) politikası, komşu bölgelerde oluşan politik gerilimleri tanımlamada kullanılır. Süper güçler iki kutuplu dünyada karşılarında bulunan blokların ve rakip güçlerin etki sahasını azaltmak, bölgenin ve sahanın tüm detaylarını ve hareketliliğini bilmek zorundaydılar. Olayların ve kültürlerin ısı haritasında görülen değişimler ve çeşitlilik katsayısı arttıkça elinizdeki verileri şartlara göre uyarlayarak değerlendirmek, bilgiyi tekelinize alıp yönetmede önemli bir rol oynar bu coğrafyalarda.

Politik ekspertizler bu noktada verileri toplarlar, filtreleyip işleyerek rapor haline getirirler. Bu taranmış raporlar, zaman süzgecinden geçirilir. Elbette harici dinamikler ve her türlü akışkanlık takip edilerek bunların testleri de yapılır. Amerika’da Heny Kissinger‘ın politik ve stratejik dehası bugün bile sahadaki dinamiklerin ve kültürlerin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir.

Apartman Politikası: Ölçek

Bireycilik skorunun yüksek olduğu ABD’de müstakil ev yapılarının ağırlıkta olduğunu görürüz. ABD’de müstakil evlerin ağırlıkta olması elbette geniş araziler ve coğrafi üstünlükle alakalıdır. Tarihsel süreçte nüfusun aşamalı hareketleri mimariyi şekillendiren büyük unsur oldu. Coğrafi yapının şekillendirdiği mekansal ilişkilerin kültürler içerisindeki parametreleri bu topraklarda farklıdır.

Örneğin ABD’nin oldukça sulak alanlara sahip olduğu Michigan eyaletindeki bir kasabada yaşayan birinin, Florida eyaletindeki değişimlerden etkilenmesi ve oraya dair bilgisi kısıtlı olabilir. Kendi deneyimlerimden de biliyorum ki, Amerika kıtasında coğrafya o kadar geniştir ki, farklı eyaletin farklı şehrine gitmeye kalktığınızda sanki kıta değiştirmiş gibi olursunuz. Doğu ile batı ve kuzey ile güney arasındaki mesafenin saatlerce sürmesi mekansal algının değişmesine neden olur.

Kolektif skorun yüksek olduğu Şark coğrafyasında ise, yakınlık ve içe içe olmak kültürlerin ve o kültürde yaşayan bölgesel gruplar için önemlidir. Bu bölgelerde kimi zaman kabile ve grupların hassasiyetleri ve kırılma noktaları vardır. Tarihin burada hızlı aktığını söylemek yanlış olmaz. Mekansal perspektifteki değişimlerin sürati bu hızı belirler. Örneğin herhangi bir yerde herhangi bir haberin yayılması ve onlara olan tepki süresinin nüfustaki bireylere etkisi büyüktür. Bu coğrafyanın insanları için politik manevralar olabildiğince zorunlu kılınmış ve şark kurnazlığı da bölge insanı adına hayatta kalabilme ve yer edinebilmek için önemli olmuştur.

Örneğin apartmana yeni bir komşu taşındığında gözler bu komşu üzerinde olur. Onunla ilgili bilgi ve dedikodular toplanır. Apartman kültüründe yaşıyorsanız evinize çıkarken o komşuya rastlamak ve onunla etkileşime geçme olasılığınız oldukça yüksektir. Kolektif huzur için bu yeni komşunun ve aktörün profilini tanımanız ve pozisyon almanız gerekir.

Apartman Politikası : Ticari Koridorlar

Apartman Politikası için en önemli koridor ticari koridorlardır. Bu ticari koridorlar için nüfus yoğunluğunun ve kültürel yapıların ısı haritası sizlere atılacak adımları sunar. Bir ürünün farklı coğrafyalardan sizin ülkenize nasıl geleceği ve maliyetinin ne kadar olacağını ticari koridorlar belirler. Bu arazilerde ne olduğunu bilmek politika oluşturmada etkindir.

Ticari koridorlarda hasat edilen her türlü ürünün maliyeti ve güzergahı saptamak oldukça elzemdir. Ticari Koridorlarda yoğun olan sıcak ve bereketli topraklardan ham maddeler ( kimi zaman ham veriler) fabrikaya gelerek istenilen mamullere dönüştürülür. Bu coğrayalarda bilgiyi tekelinize alıp yönetmeniz ticari koridorları anlamanız ve şekillendirmeniz de kaçınılmaz manevra kabiliyetleri sunar.

Nasıl ki apartman sakinlerinden birisi günün belli bir saatinde sizleri ve ailenizi rahatsız ediyorsa belli bir noktadan sonra sesinizi çıkarmanız gerekir. Çünkü apartmanlar belli dairelere – bölmelere ayrılmış , ailelerin aynı binanın bu farklı bölmelerinde birarada yaşadığı bir kültürdür. Ortak yaşamın belli mekanlarda paylaşıldığı bu kültürde kimse huzur bozucu sesler ve gürültüler istemez.

Apartman Politikası : Mekansal Hakimiyet

Evi düzenlemek ve yönetmek için mekansal hafızaya sahip olmanız gerekir. Koridorları tanımanız, odaların sıcaklığını belirlemeniz ve mutfakta bulunan erzakların size ne kadar süre yeteceğini de gözlemlemeniz gerekir. Büyük güç olmak aradaki başat aktörleri, sahayı iyi bilen ve size gerekli verileri sağlayacak oyuncuları tanımayı sağlar.

Mekanın dinamikleri olan bu ilişkiler aşırı bir dikkat ve huzur gerektirir. İleride oluşabilecek potansiyel gerilimleri kontrol altına alacak pratik önlemleri zorunlu kılar.

Bu coğrafyalarda küresel güç olmanın yolu, etki alanınız ve hakimiyet noktalarınızı belirlemekten geçer. Güç dengesinin ayarlanması, kontrol edilmesi ve kimi zaman başat aktörlerin değiştirilmesi, oyuncuların sahneden atılmasına şahit olabiliriz. Ya da yeni bir sahne kurarak araziye yatırım yapabilirsiniz ve yeni aktörler yetiştirebilirsiniz.

Apartman Politikasında ileride oluşabilecek muhtemel kayıpları önlemek adına mekansal hakimiyeti güçlendirme politikasına gidersiniz ya da yıkıma hazır hale gelirsiniz. Tıpkı müstakil ABD kültürünün ve Sovyet Apartman kültürünün mekansal hafızalarda edindiği yer gibi…